Hristiyanlığın Dönüşü

İslam’a dil uzatan Papa Benedict, rengini bundan 13 ay önce belli etmişti... Ama, günlük yaşayan Türk basını ve Türk kamuoyu, bundan haberdar olmadı. Newsweek dergisinin 15 Ağustos 2005 tarihli sayısında “Hristiyanlığın Dönüşü” adlı Christopher Dickey imzalı bir makale yer almıştı. Bu yazıyı, tercüme ederek hepsi dindar çevrelere hitap eden büyük bir günlük gazete ve iki dergiye gönderdim. Ancak, tercüme yazım bu yayın kuruluşları tarafından en ufak bir ilgi dahi görmedi.

“Hristiyanlığın Dönüşü” başlıklı yazı, Papa’nın iki amacını kendi sözleriyle ortaya koyuyordu. Bunlardan biri, insan hayatını doğumdan(hatta hamilelikten) ölüme kadar kilisenin emrine vermek, ikincisi ise Avrupa’yı Hristiyan öğretisinin hakim olduğu bir kıta haline getirmekti. Tabii, bu arada Papa’nın hayaline (veya misyonuna )göre ortada laiklik diye bir şey olmayacaktı.

Gerçi, Papa’nın söylemlerinde dünyayı Hristiyanlaştırmak diye bir bölüm görülmüyor. Ancak, sözlerini yorumladığınızda vardığınız sonuca göre , bu ihtiraslı Papa’nın Hristiyanlık’ın dünya hakimiyetini hayal ettiği çok açık. Papa’nın açıkça “yapacağım” dediği, insanı ve insanlığı Hristiyan dininin buyruğu altına almaktır.  

Şimdi, Papa ile ilgili sözkonusu yazının tercümesini aynen aşağıda sunuyorum.

Hristiyanlığın  Dönüşü

    Geçen nisan ayında Papa John Paul’un  ölümünden  bir gün önce, dindar ve meraklı bir kitle Aziz Peter  meydanında  toplanmış, Papa’nın   akıbeti  hakkında bir   açıklama  bekliyordu.  Bu  arada,  kardinal    Joseph Ratzinger, Roma dışında Sabina Tepeleri denen yerde Subiaco köyünü ziyaret etti. Buradaki bir rahibe manastırında keşiş ve rahibelere hitaben bir konuşma yaparak şunu söyledi:.
“Avrupa şimdiye kadar insanlığın bilmediği bir kültür geliştirdi; bu  kültür  Tanrı’yı kamu vicdanından dışlıyor.Tanrı’yı hor görerek insani meseleleri yönetmek bizi uçurumun kenarına kadar getirdi.”

Ratzinger’in görüşleri o zaman  fazla dikkat çekmedi. Fakat 16. Benedict adıyla Papa olunca . bu sözler dikkatlice incelendi. Amerikalı ilahiyatçı  Michael Novak; yeni piskoposun Subiaco’daki  vaazını onun papalığını nasıl  şekillendireceğine   dair  bir  müjde olarak görüyor  Novak   devamla:

“Terörizim ve sosyal belirsizlikler nedeniyle tümüyle sarsılan bir kıtada bu “ inci gibi cümleler” aile hayatı, ahlak ve  geleceğe  güven konularında  büyük  bir etki  yaratacaktır. 
Novak’a   göre   Benedict’in dış
görünüşündeki  sükunet  ve  ihtiyatlılık, onun Roma   Katolik  kilisesinin   Avrupa’nın   günlük  hayatında gerçeğin  kaynağı olarak merkezi konumunu  tekrar sağlamak arzusunu maskeliyor.Papa insanların  tahmin
ettiğinden çok daha radikal olacak.”
Subiaco   metni geçenlerde İtalya’da kitap olarak yayımlandı. Kitabın adı: Benedict‘in Avrupa’sı: Kültürel  Kriz  kitabı bir manifesto gibi görülebilir. Zaten kardinallerin çoğu Papa ‘yı  bu manifestodaki misyonu yerine getirmesi için seçtiklerini söylediler.  Buna  modern  Avrupa’nın  tekrar   Hristiyanlaştırılması denebilir.
Muhafazakar bir  Katolik  olan  biyografi yazarı   George Weigel’in  inanışına   göre, söz konusu   misyon   Avrupa’yı  Tanrısızlıkta  örnek almasından korktuğu Amerika Birleşik Devletleri için de  aynı derecede  hayatidir. İnsanlar için bu  kürtaj ve prezervatif tartışmasından   daha önemlidir. Aslında  bahis konusu olan  uygarlığın  veya  en azından insanların  geleceğidir. Tanrı’yı  kamu hayatının bir kenarına  atmak tüm
Avrupa’yı tehdit eden bir öfke yaratıyor. Bu öfke sadece Avrupa’nın radikal sekulerizmine kızan Hristiyanlar arasında değil, aynı zamanda  dünya Müslümanları arasında da    yaygın.
     Weigel’e göre Müslümanlar,  Hristiyanlığın  ahlaki temelinden  ürkmüyorlar. Onların tehdit olarak gördüğü bizzat kendi temellerini   inkar eden laik kültürün ahlakı hor görmesi. Aynı şey Yahudiler için de geçerli. Diğer dinlere inananları rahatsız eden şey Tanrı’dan söz edilmesi değil , fakat daha ziyade Tanrı’sız  bir beşeri toplum inşa etme çabalarıdır. Yani terörizm’in şiddeti medeniyetler arası  çatışma  veya inaçtan ziyade onun yokluğundan  ve  Tanrı’yı küçümsemekten   ileri  geliyor. Bunlar Avrupa inançsızlığı  tarafından temsil ediliyor.
      Ratzinger diyor ki: Şayet  ahlaki  standartlar  sadece  hükümetler   ve bireyler  tarafından  tasarlananlardan    ibaret  olursa,   o takdirde  toplum  Hristiyan  köklerinden  kopar ve yolunu  kaybeder. Bu durumda, bireysel  tercihler her şeyi haklı gösterebilir ki, bunlara cinayet ve terorizm dahildir.Tek başına bilgi şimdiden görebildiğimiz gibi bir imha gücü haline gelir. Weigel  nükleer ve  biyolojik  silahları  örnek  olarak  gösteriyor. Kendisi  ayrıca hayatın kaynağı meselesinin   bir bilimsel manipulasyona konu olmasını reddediyor. Çünkü bu yüzden  bir insan dünya’ya  Tanrı’nın lütfü olarak değil de, bizim aksiyonumuzun bir ürünü olarak  gelmiş oluyor.
       Benedict’in yaklaşımını  inceleyen Vatikan bilginlerine göre, Papa bir yandan kilisenin ahlaki otoritesini öne sürerken,  diğer yandan da  bunu ulusal politikalarla birleştiren ince bir çizgi üzerinde yürüyor. Fakat   onun fikirlerine ta en başından  karşı çıkanlar, kendisinin  cüretkar bir ayrımcılık yaptığını söylüyor.

Papa’nın  İtalya Devlet Başkanı  Carlo Azeglio Ciampi’ ye Haziran ayında  yaptığı ilk resmi ziyaret hassas  bir   zamana    rastladı.   Ziyaretin   günler  öncesinde,  İtalyan  kardinalleri ülkenin insan yaratma uygulamaları hakkındaki  politikasının  liberalleşmesine  karşı başarılı bir kampanya yürütmüştü. Ciampi,  Papa’ya  kilise ve  devletin  geleneksel   ayrımından  bahsetti. Ve bu ayrımın gerekli olduğunu  söyledi. Benedict itiraz etti.  Ona göre bu tür cari meseleler üzerinde tavır almak kilisenin görevidir. Kilise evlilik üzerine kurulu  aile ve doğumdan ölüme kadar insan hayatı  ile ve ayrıca eğitim ile ilgilenmek zorundadır.  
Ciampi  çok   şaşırdı. Vatikan yorumcusu  John Allen’e  e göre; İtalya’daki bu  olay  çok  daha geniş çaplı kültür çatışmasının ilk tezahürüydü. Aslında, kamu politikası ve medeni kanunda yer alması gereken insan kişiliği hakkında  belirli objektif gerçekler  bulunduğuna dair  tartışma yaratan sağlam ve engellenemeyen bir papa göreceğiz. Fakat Papa aynı zamanda bazı aşikar politik hesaplar da yapmıyor değil.
Mesela, İspanya’da kilisenin hükümetin aynı cinsten evlilikleri yasallaştırılmasını engelleme şansı yoktur . Bu   ülkede mahalli  piskoposların  yasağa  karşı   yürüttüğü    kampanyayı   desteklemek  üzere, Papa  Benedict
hiçbir zaman şahsı prestijini ortaya koymadı.

Benedict yapacağı savaşları dikkatlice seçiyor. Yetmiş sekiz yaşındaki Baverya doğumlu piskopos,  daha önce yirmi yıl boyunca Vatikan’ın doktriner saflığının  muhafızlığını yapmıştı. Ve tüm hayatı boyunca bir bilgin olarak yaşadı.  Papa kalben yaman bir kampanyacıdan ziyade emekli bir entelektüeldir.Bu ay  Almanya’nın Köln şehrindeki Dünya Gençlik Günü dolayısıyla yüz binlerce inanç sahibi  insana hitap ettiğinde, birçokları onda eski   Papa   John Paul’un  yirmi altı yıllık iktidarı süresince Papalık makamına  getirdiği  karizmanın  pırıltılarını  arayacak; ama muhtemelen bulamayacak.
       Cambridge Üniversitesinde  Hristiyanlık Tarihi    profesörü  olan, Eamon Duffy,  Papa’yı  
 enerjisi sınırlı ve yaşlı bir centilmen olarak görüyor.
      Benedict Avrupa’yı, İsa adına ve çok geniş bir alanda  tekrar  fethetmek  istiyor. Ama  bunu daha ziyade  fikirlerin  ve  mantığın  gücü  sayesinde  başarmak niyetinde.   Birleşik  Devletlerdeki   bazı  muhafazakar Hristiyanlar arasında  yaygın olan  hor görme yaklaşımı hiç söz konusu değil . Ratzinger mantık ve hümanizmin Hristiyanlığın özünde olduğunu iddia ediyor.Ve ona göre tamamen bu nedenle aşikar tarihi gerçekler dışında, Hristiyanlık Avrupa kültürü ve değerlerinin  gerçek kaynağıdır.

Zor bir pazarlık olacak.  Avrupa Anayasasının nihai taslağında Tanrı dışlandı. Avrupa Değerleriyle ilgili  son çalışmalara  göre; Avrupalıların sadece % 21’i dini kendileri için  önemli buluyor. Geçen yıl  yapılan bir   Gallup seçimine göre,  ortalama olarak sadece % 15 oranında Avrupalı   haftada   bir kez  bir   mabede    gidiyor. Amerikalılarda ise,  bu oran %44.  Ayrıca ilahiyat  gazetesi Concilium geçen sene şunu yazdı;
        Hristiyan kültürünün Avrupa’daki kökleri  bazı çok  çirkin   hikayeler   etrafında    düğümleniyor.   Buna asırlarca   süren din savaşları ve daha yakın tarihteki  soykırım dahil. Aslında tüm yönleriyle  Nazilik  bir ateizm (tanrı tanımazlık) idi ve Hristiyanlık karşıtı bir ideolojiydi. Yine de bir gerçek var ki:  Batıda olsun, Doğuda olsun,  Avrupa uluslarının hepsi,  Yahudi   vatandaşlarını   imha  etme   konusunda   çirkin bir  işbirliği  yaptılar.  Tarihi gerçekler  böyle  olunca, Concilium’un yazdığı  gibi, Hristiyanlık   Avrupalıların çoğu için sadece uzak bir geçmişten ibarettir. Ve başka bir şey değildir.. Papa Benedict yönetimindeki kilise, ateşli politik tartışmaların ortasında;  kök hücre araştırması , kürtaj , eğitimde dinin rolü ve eşcinsel evliliği,  hatta evrim öğretisi gibi spesifik  sorunlar üzerinde kendini göstermeye çalıştıkça, Benedict’in   çok ciddi  öğretilerinin  karikatür   düzeyinde  basitleşmesi  riski  ortaya çıkıyor. Örneğin,  7  haziran  tarihinde  Londra‘nın   korkunç   bir   şekilde   bombalanmasından  sonra,   Papa’nın  yardımcılarından biri İtalyan haber ajansı ANSA ‘ya beyanat  verdi. Bu  beyanatta  saldırıların   Hristiyanlığa karşı  olduğu  söyleniyordu. Sonra  bu  cümle  çabucak,    insanlığa  karşı   şeklinde  değiştirildi. Benedict gazetecilerle bizzat konuşarak teröristlerin amacının çok daha genel olduğunu düşündüğünü söyledi. Geçen ay Viyana kardinali  Christoph Schonborn, The  New York Times gazetesine evrim hakkında  bir görüş  yazdı. Bu yazı Başkan  George Bush’un entelektüel  tasarım hakkındaki sözlerine çok benziyordu. Kardinal; evrim insanlığın ortak soyu bakımından gerçek olabilir.Fakat Neo-Darvincilerin  dediği gibi, rehbersiz,  plansız ve tesadüfi çeşitlenme  ve doğal seleksiyon gerçek olamaz  Birçok Katolik  bunun artık  önemli bir mesele olmadığını düşünmüştür.Vatikan gözlem evi müdürü George Coyne, ısrarla kilisenin  hem Tanrı hem evrim  dahil bilimi  kolayca  kucaklayabileceğine  dair  bir  beyanat  verilmesini  istedi .Ona  göre, maalesef  dini yaratılışçılık yaklaşımı, insanın yaratılışı hakkında bazı fanatik  moto-mot bilimsel yorumlar  anlamına  geliyor.
Avrupalıların birçoğuna  göre bütün bu tartışma Enginizasyon  günlerine doğru entelektüel bir irtica görümünde.
Şayet Ratzinger orta çağlar için nostaljik duygulara sahip olsaydı,  bu muhakkak ki  çok daha olumlu
bir vizyon için söz konusu olurdu. Papa, Subucia’ya bir ödül almak ve Aziz Benedict hakkında  konuşmak için gitti. Aziz Benedict orada kendi manastır düzenini altıncı asırda kurmuştu.
 Papa’ya göre Avrupa’nın kasvetli,  inançsız topraklarında, geçmiş karanlık dönemlerde olduğu gibi, kilise bizzat   hücreler kurmalı ve asırlar boyunca çalışarak  Işığı   beklemelidir…  Bir    zamanlar   kesişlerin   yaptığı  gibi .
      Modern  zamanlarda  bunun  anlamı  kendini  tamamen  adamış  tartışmalı   grupların  güçlendirilmesi demek olabilir. Örneğin ; Opus Dei ve Toplum ve Özgürlük adlı  gruplar gibi.. Fakat  bu  çok  riskli bir   kumar .  Duffy’e  göre,   bu   çok karanlık  bir  vizyon ve   kolayca  tersine bir zaferciliğe dönüşebilir: Yani,  kilise dünyaya karşı ve herkes siperlere.. . Sonuçta ,müminler izole olmanın zevkini yaşarken
Avrupa toplumunu tekrar Hristiyanlaştırma  ümidi tümüyle   kaybedilebilir.